కన్నడ
దసరా పండుగ సందర్భంగా కర్ణాటకలోని తీర ప్రాంతాల్లో పులి వేషాల ప్రదర్శనలు ఆకట్టుకుంటున్నాయి. తుళు భాషలో పిలి అంటే పులి, వేష అంటే వేషధారణ. ఈ పిలి వేషం దసరా ఉత్సవాల్లో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది. శరీరంపై పులి చారలను పోలిన రంగులు వేసుకుని, డప్పుల లయకు అనుగుణంగా కళాకారులు చేసే విన్యాసాలు ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తున్నాయి.
దసరా వచ్చిందంటే అమ్మవారి ఆలయాలు, శోభాయాత్రలు, డప్పుల మోతతో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ వేడుకలకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచేది పులి వేషం. ఒంటినిండా పసుపు, నలుపు రంగులతో పులిలా అలంకరించుకుని, డప్పుల శబ్దానికి అనుగుణంగా నృత్యాలు చేస్తూ కళాకారులు ప్రేక్షకులను అలరిస్తారు. ముఖ్యంగా కర్ణాటక తీర ప్రాంతమైన మంగళూరు, ఉడుపి ప్రాంతాల్లో పిలి వేషగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ జానపద కళకు దసరా ఉత్సవాల్లో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
పులి వేషం అంటే ఏమిటి
పిలి అంటే తుళు భాషలో పులి. వేష అంటే వేషధారణ. ఈ రెండింటి కలయికే పిలి వేషం. కళాకారులు తమ శరీరంపై పులి చారలను పోలిన రంగులు వేయించుకుని, తలకు ప్రత్యేక అలంకరణలు, నడుముకు తోక వంటి వస్తువులు ధరించి నృత్యం చేస్తారు. డప్పుల లయకు అనుగుణంగా పులి కదలికలను అనుకరిస్తూ చేసే విన్యాసాలు ఈ కళలో ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
ఈ సంప్రదాయం కర్ణాటకలోని తుళునాడు ప్రాంతంలో తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది. ఉడుపి, దక్షిణ జిల్లాలతో పాటు మంగళూరు పరిసర ప్రాంతాల్లో పిలి వేష బృందాలు దసరా సమయంలో వీధుల్లో ప్రదర్శనలు ఇస్తాయి.
సంప్రదాయం వెనుక ఒక కథ
పిలి వేషం ఆవిర్భావానికి సంబంధించి స్థానికంగా ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. ములిహిత్లుకు చెందిన ఓ తల్లి తన కుమారుడు అనారోగ్యం నుంచి కోలుకుంటే అతనికి పులి వేషం వేయించి మంగళాదేవి ఆలయం ముందు నృత్యం చేయిస్తానని మొక్కుకుందట. కుమారుడు కోలుకోవడంతో ఆమె తన మొక్కును తీర్చుకుందని, అక్కడి నుంచే ఈ సంప్రదాయం ప్రారంభమైందని స్థానిక కళాకారులు చెబుతుంటారు.
అయితే ఇది స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథ మాత్రమే. ఈ కళ మొదట ఎప్పుడు ప్రారంభమైందనే విషయంపై నిర్దిష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవు.
దుర్గాదేవికి అంకితం
పులి వేషాన్ని దుర్గాదేవి ఆరాధనతో అనుసంధానిస్తారు. దుర్గాదేవికి పులి వాహనంగా ఉండటంతో, అమ్మవారికి గౌరవ సూచకంగా ఈ నృత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారని స్థానిక సంప్రదాయం చెబుతోంది. తీర కర్ణాటకలో దసరా వేడుకల సమయంలో ఈ కళకు విశేష ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో జన్మాష్టమి, వినాయక చవితి వంటి పండుగల సందర్భాల్లోనూ పులి వేష ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు.
పులి వేషం వేయడం అంత సులభమైన పని కాదు. కళాకారుడి శరీరంపై ముందుగా పసుపు, తెలుపు వంటి రంగులు వేసి, ఆ తర్వాత నలుపు లేదా ఇతర రంగులతో పులి చారలను తీర్చిదిద్దుతారు. ఈ ప్రక్రియకు గంటల సమయం పట్టవచ్చు. తలకు ప్రత్యేక అలంకరణలు, నడుముకు వస్త్రం, తోక వంటి ఉపకరణాలు ధరిస్తారు.
గతంలో సహజ పదార్థాలతో రంగులు తయారు చేసేవారని కొన్ని కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. ప్రస్తుతం వివిధ రకాల పెయింట్లు వినియోగిస్తున్నారు. అయితే కొన్ని పెయింట్లలోని రసాయనాలు చర్మానికి హాని కలిగించే ప్రమాదం ఉన్నందున, సురక్షితమైన రంగులను ఉపయోగించడం ముఖ్యమని ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు సూచిస్తున్నాయి.
