వరంగల్, 2002-09-14
తెలంగాణ భాషా దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని, ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావుకు ఘనంగా నివాళులర్పించేందుకు ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాయి. తెలంగాణ యాస, ప్రజల గొంతుకకు ప్రతిరూపమైన కాళోజీ జీవితం, సాహిత్య ప్రస్థానం తరతరాలకు స్ఫూర్తినిస్తున్నాయి. ఆయన జయంతిని పురస్కరించుకొని ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు.
తెలంగాణ యాసకు, ప్రజల గొంతుకకు ప్రతిరూపమైన ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావు జీవితం, సాహిత్య ప్రస్థానం తరతరాలకు స్ఫూర్తినిస్తున్నాయి. తెలంగాణ భాష, యాస, సంస్కృతికి తన రచనల ద్వారా ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చిన ఆయన జయంతిని పురస్కరించుకొని రేపు తెలంగాణ భాషా దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు.
కాళోజీ నారాయణరావు 1914లో కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బీజాపూర్ జిల్లాలోని రట్నహళ్లి గ్రామంలో జన్మించారు. రంగారావు, రాంబాయి దంపతులకు జన్మించిన ఆయన కుటుంబంతో కలిసి వరంగల్ జిల్లా మడికొండలో స్థిరపడ్డారు. నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా కాళోజీ కలంతో పోరాటం చేశారు. గ్రంథాలయ ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్న ఆయన, ప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకువచ్చేందుకు కృషి చేశారు. చిన్న వయసులోనే జైలు శిక్షను అనుభవించారు. వరంగల్ కోటపై జాతీయ జెండా ఎగురవేసేందుకు ప్రయత్నించి నగర బహిష్కరణ శిక్షకు కూడా గురయ్యారు. 1953లో తెలంగాణ రచయితల సంఘం ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.
సమాజంలోని సామాన్యుల సమస్యలను తన సమస్యలుగా భావించిన కాళోజీ, నా గొడవ రచన ద్వారా ప్రజల గొంతుకగా నిలిచారు. అన్యాయం, అసమానతలు, సామాజిక రుగ్మతలపై తన కలాన్ని ఎక్కుపెట్టారు. హింస తప్పు.. రాజ్యహింస మరీ తప్పు అంటూ ప్రజాస్వామ్య విలువలను చాటారు. తెలంగాణ ప్రజల నిత్య జీవితంలో వినిపించే మాటలు, యాస, భావాలను తన రచనల్లోకి తీసుకువచ్చి తెలంగాణ మాండలికానికి సాహిత్య గౌరవాన్ని కల్పించారు. అందుకే ఆయన బాస, యాసల ప్రేమికుడు, ప్రజాకవిగా ప్రజల మదిలో నిలిచిపోయారు.
మాతృభాషపై కాళోజీకి ఉన్న ప్రేమ ఆయన రచనల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. తెలుగు భాషను నిర్లక్ష్యం చేసే తీరును ప్రశ్నిస్తూ ప్రజల్లో భాషాభిమానాన్ని పెంపొందించారు. ఒకే ఒక్క సిరా చుక్క లక్ష మెదళ్లకు కదలిక అంటూ అక్షరానికి ఉన్న శక్తిని చాటారు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన అనంతరం కాళోజీ జయంతిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధికారికంగా తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహిస్తోంది.
తెలుగు, ఉర్దూ, హిందీ, మరాఠీ, కన్నడ, ఇంగ్లిష్ భాషల్లో కాళోజీ రచనలు చేశారు. హైదరాబాద్ పాతబస్తీలోని చౌమహల్లా పాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం ప్రారంభించి, హనుమకొండ కాలేజియేట్ హైస్కూల్లో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు. అనంతరం న్యాయశాస్త్రాన్ని అభ్యసించి న్యాయవాదిగా కూడా సేవలందించారు. నా గొడవ, జీవన గీత, నా భారతదేశ యాత్ర, కాళోజీ కథలు, తుది విజయం మనది, తెలంగాణ ఉద్యమ కథలు, బాపూ.. బాపూ.. బాపూ.. తదితర రచనలు చేశారు.
కాళోజీ సాహిత్య, సామాజిక సేవలకు అనేక గౌరవాలు లభించాయి. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా 1972లో భారత ప్రభుత్వం తామ్రపత్రంతో సత్కరించింది. తొలి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల వేదికపై అరుదైన సన్మానం పొందారు. 1992లో కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో గౌరవించింది.