ప్రజాస్వామ్యంలో నిరసన తెలిపే హక్కు ప్రతి ఒక్కరికీ ఉందని, అయితే ఒకే ప్రాంతాన్ని నిరవధికంగా ఆక్రమించుకోవడానికి అనుమతి లేదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. నిరసనలకు నిర్దిష్ట సమయం, నిర్ణీత కాలపరిమితి ఉండాలని సూచించింది. ఢిల్లీలో ఇటీవల జరిగిన నిరసన కార్యక్రమాలకు సంబంధించి దాఖలైన పిటిషన్లపై విచారణ సందర్భంగా ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది.
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఆందోళనల సమయంలో పోలీసులు వ్యవహరించిన తీరుపై దాఖలైన పిటిషన్లను సుప్రీంకోర్టు విచారించింది. సామూహిక నిర్బంధాలు, పోలీసుల దౌర్జన్యం, మెట్రో స్టేషన్ల మూసివేత, ఇంటర్నెట్ నిలిపివేత వంటి అంశాలు పిటిషన్లలో ప్రస్తావనకు వచ్చాయి.
ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఈ వ్యవహారాన్ని విచారిస్తూ, నిరసనలకు అనుమతి ఇచ్చినా, నిరాకరించినా సంబంధిత అధికారులు అందుకు గల కారణాలను ఉత్తర్వుల్లో స్పష్టంగా పేర్కొనాలని సూచించింది. ఒక వర్గం నిరసన తెలుపుతున్నందున ఇతరులకు అదే ప్రాంతంలో నిరసన తెలిపే హక్కును నిరాకరించలేమని పేర్కొంది.
వ్యాపార సంఘాల ఆందోళన
ఢిల్లీలోని కిరాణా కమిటీ, ఢిల్లీ ఐరన్ అండ్ హార్డ్వేర్ మర్చంట్స్ అసోసియేషన్ కూడా ఈ వ్యవహారంలో పిటిషన్ దాఖలు చేశాయి. మధ్య ఢిల్లీ, కన్నాట్ ప్లేస్ ప్రాంతాల్లో నిరసనల వల్ల వ్యాపార కార్యకలాపాలకు తీవ్ర అంతరాయం కలుగుతోందని, రోజుకు రూ.200 కోట్ల నుంచి రూ.250 కోట్ల వరకు వ్యాపార నష్టం వాటిల్లుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.
వ్యాపార సంఘాల తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది ముకుల్ రోహత్గీ వాదనలు వినిపిస్తూ, రాంలీలా మైదానం, జంతర్ మంతర్ వంటి ప్రాంతాలను నిరసనలకు కేటాయించే విధానంపై పునఃపరిశీలన అవసరమని అన్నారు. పండుగల సమయంలో దుకాణాలు మూతపడటంతో వ్యాపారులు, కార్మికులు తీవ్రంగా నష్టపోతున్నారని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
తదుపరి విచారణ
మరోవైపు, నిరసనలు ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో భాగమని, ప్రతి నిరసన ప్రాంతం వల్ల కొంతమంది వ్యాపారులకు ఇబ్బందులు కలగవచ్చని పిటిషన్లలో మరో వాదన వినిపించింది. జంతర్ మంతర్ను నిరసనల కోసం గుర్తించిన ప్రాంతంగా పేర్కొంటూ, అక్కడి నిరసనలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేయడాన్ని ప్రశ్నించారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా స్పందిస్తూ, జంతర్ మంతర్ వద్ద ఒక రోజు నిరసనకు మాత్రమే అనుమతి ఇచ్చినా, నిరసనకారులు 17 రోజుల పాటు అక్కడ కొనసాగారని తెలిపారు. అనుమతి లేకుండా పార్లమెంట్ వైపు ర్యాలీగా వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించారని పేర్కొన్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో నిరసనలు నిర్వహించిన అన్ని సంస్థలను కూడా కేసులో ప్రతివాదులుగా చేర్చాలని సుప్రీంకోర్టు సూచించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన కౌంటర్ అఫిడవిట్ ప్రతిని పిటిషనర్లకు అందించాలని ఆదేశించింది. తదుపరి విచారణను వాయిదా వేసింది.
ముఖ్యంగా, నిరసన తెలిపే హక్కును పరిరక్షిస్తూనే, ప్రజలకు మరియు ఇతర వర్గాలకు అసౌకర్యం కలగకుండా నిరసనలకు సమయం, కాలపరిమితి నిర్ణయించాలని సుప్రీంకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
